Loopings in de lucht


Afbeelding via APOD. Credit & Copyright: Tunç Tezel

Als je 's nachts naar de hemel kijkt, dan zien je in de loop van de nacht de sterren bewegen van oost naar west zoals de zon dit overdag doet.

Tussen de sterren zien we ook de planeten, die mee lijken te bewegen met de sterren. Maar wanneer je ze nacht op nacht bekijkt, zie je dat ze verschuiven ten opzichte van de sterren omdat ze zelf in hun baan om de zon draaien. Meestal bewegen de planeten zich dan van west naar oost, maar niet alijd. Soms keert de schijnbare beweging van een planeet om, en gaat de planeet ineens de andere kant op. Na verloop van tijd stopt de teruglopende beweging weer, en gaat de planeet weer in de normale richting, tussen de sterren.

Deze teruglopende beweging wordt veroorzaakt doordat we zelf ons op een bewegende aarde bevinden. De aarde draait sneller om de zon dan de planeten die verder van de zon af staan, en langzamer dan de planeten die dichterbij staan.

Als we een planeet inhalen, lijkt het alsof de planeet achteruit gaat. Net als wanneer je in de auto een andere auto inhaalt, deze door de ruit ook achteruit lijkt te gaan. De auto gaat natuurlijk niet echt achteruit, dit lijkt alleen zo vanuit onze auto. Daarom spreken we ook van een 'schijnbare beweging'.

Die schijnbaar teruglopende beweging word 'retrograde beweging' genoemd en gebeurt als de zon, de aarde en de planeet ongeveer op een lijn staan. Hierdoor is de retrograde beweging makkelijker waar te nemen bij de planeten die zich verder van de zon bevinden dan de aarde. Bij de binnenplaneten komt hetzelfde verschijsel voor wanneer wij worden ingehaald, alleen kijken we dan richting de zon en is dus het grootste deel van de retrograde beweging overdag.


(De animatie lijkt helaas niet te werken in Firefox. Wel te bewonderen in Safari.)